görsel Leonardo Da Vinci Hayatı, Eserleri ve İcatları

Leonardo da Vinci; 15 Nisan 1452’de Piero da Vinci ile kölesi Caterina’nın gayri meşru çocuğu olarak Floransa‘nın Vinci kasabası yakınlarındaki Anchiano‘da dünyaya gelir. Muhtemelen bir çiftçi kızı olan annesi Caterina‘nın Ortadoğulu bir köle olduğu tahmin edilmektedir.

Leonardo’ya bebekliğinde annesi bakmış ancak annesi evlendirildikten sonra annesini bir daha hiç görmemiştir. Büyükbabasının evinde yaşamaya başlayan Leonardo, babasının ilk eşinden çocuğu olmadığı için amcası Francesco hariç ailede hiç sevilmemiştir.

Leonardo, gayri meşru çocukların üniversiteye gitmesi yasak olduğundan üniversite eğitimi alamamıştır. Küçük yaştan itibaren mükemmel resimlerini fark eden babası, onu, ünlü ressam ve heykeltıraş Andrea del Verrocchio‘nun yanına çırak olarak verilmiştir.

1482-1499 arasında 17 yıl boyunca Milano Dükü Sforza’nın hizmetinde çalışmıştır. Dükün hizmetine girebilmek için köprüler, silahlar, gemiler, heykeller yapabileceğini anlattığı ancak göndermediği mektubu tüm zamanların en olağanüstü iş başvurusu olarak kabul edilmiştir.

Leonardo; Milan Dükü Ludovico Sforza için çalışırken, son model bir zırhlı tank tasarlamıştır. 8 adamın kas gücüyle ilerleyen tank 36 silahıyla kaplumbağaya benzemektedir. Tankın, her yönde ateşlenebilen silahları bulunmaktadır. Ancak çizimlerde ön tekerlerin yanlış yöne gitmesine neden olan hatalar bulunmaktadır. Yani, tank yapılsaydı bile hareket edemeyecektir. Ancak Leonardo’nun böyle bir hata yapmayacak kadar zeki olması; hümanist duruşundan kaynaklı bu hatayı bilerek yapmış olabileceği veya çizimlerinin düşman ellerine geçmiş olabileceği ihtimalini akla getirmektedir.

1400’lü yıllarda yine Milan Dükü Ludovico Sforza’nın hizmetinde iken Avrupa’yı Kara Veba istila etmiştir. Leonardo, halk vebadan kırılırken, şehirleri bu vebaya karşı daha korunaklı yapmayı planlamıştır. Mikrop teorisinin iyi anlaşılamadığı bir çağda şaşırtıcı derecede modern bir şehir düşünmüştür. Hızlı bir kanalizasyon sistemi tasarladı. Tasarısı, günümüzdeki modern tesisat sistemlerine benzemektedir, ancak bu fikrini hayata geçirerek birini asla bulamamıştır.

Bu süre içerisinde 1490’da 10 yaşındaki Salai isimli genci korumasına almış ve Salai 30 yıl boyunca onun öğrencisi olmuştur. Ancak ilginç şekilde Salai hiçbir sanatsal ürün üretmemiştir.

Leonardo hayatı boyunca doğa, mekanik, geometri, matematik, resim, heykel, uçan makineler, savaş araçları, kilise, kale, kanal yapımı ve anatomi gibi çok çeşitli alanlarla ilgilenmiş ve öğrenciler yetiştirmiştir. Ancak ilgi alanları o kadar geniştir ki, başladığı çoğu işi bitirememiş, yarım bırakmıştır.

1490 yılından sonra çalışmalarını ve çizimlerini deftere kaydetmeye başlamıştır. 5000 sayfalık notlarını sol eliyle sağdan sola doğru ters yazmıştır ve ancak aynayla okunabilmektedir. Bu konudaki bir iddia solak olduğu için bu şekilde yazmayı tercih etmesidir.

1502’de II. Bayezid’a, Haliç üzerine yapılması için 240 metre uzunluğunda bir köprü projesi sunmuştur. Ancak Leonardo’nun bu projesi II. Bayezid tarafından kabul edilmemiştir ve yıllar sonra 2001’de bu köprünün benzeri Norveç’de yapılmıştır.

Leonardo Da Vinci’nin II. Bayezid’a yazdığı mektup;

“Ben kulunuz değirmen konusunu düşündüm ve Allah’ın inayeti ile suya gerek kalmadan, sadece rüzgârdan güç alan bir değirmen yapmanın yolunu buldum. Şükürler olsun ki, gemilerden ip yada halat kullanmadan, sadece kendi kendine devir yapan bir hidrolik makine kullanarak, su çıkarmanın yolunu bulmayı Allah bana nasip etti.

Ben kulunuz, İstanbul’dan Galata’ya uzanan bir köprü yapmak isteğinizi, yapabilecek biri bulunamadığı için köprüyü yapamadığınız duydum. Ben kulunuz nasıl yapılacağını biliyorum. Köprüyü bir bina kadar yüksek yapacağım. Çok yüksek olduğu için, üzerinden kimse geçmeye razı olmayacak. Öyle bir köprü yapacağım ki, yelkenleri fora olsa bile, bir gemi altından geçebilecek. İsteyenleri Anadolu kıyısına geçirecek bir asma köprü yapacağım. Allah sizi bu sözlere inandırsın. Bu kulunuzun, her zaman hizmetinizde olduğunu bilin…”

Bu mektup, Topkapı Müzesi’nin 1938 yılında yayınlanan arşiv kılavuzunda, E 6184 sayı ile kayıtlıdır. Çeviride mektubun yazıldığı tarih 3 temmuz olarak belirtilmiş ancak yıl yazılmamıştır. Leonardo’nun ismi de kayda “Ricardo” olarak geçmiştir. Osmanlıda mektuplar sözlü olarak çevrilip kâtipler tarafından kaleme alındığından yazıda isim ve ifade karışıklıkları mevcuttur. Mektup Ceneviz’den gönderilmiştir ibaresi, Cenova’dan gemi ile geldiğini açıklamaktadır.

Leonardo, Osmanlı Sarayı’na 4 ayrı proje sunmuştur: Bir yel değirmeni, bir su boşaltma pompası, İstanbul Boğazı için bir asma köprü ve Haliç için tasarlanmış kemerli bir taş köprü…

1504 tarihinde Floransa’da La Gioconda veya La Joconde olarak da bilinen ünlü Mona Lisa tablosunu yapmaya başlamıştır. Sanat tarihçisi Giorgio Vasari… Tablo üzerinde dört yıl oyalandı ve tabloyu bitirmedi…” demiştir. Leonardo, çoğu çalışmasını bitiremememekten büyük üzüntü duyduğu için 3 yıl daha Mona Lisa üzerinde çalışmış ve tamamlamıştır. Tabloyu tamamladıktan sonra yanından hiç ayırmamış ve tüm seyahatlerinde yanında taşımıştır. Bu kadar ünlenmesinin ve insanlık tarihinin en iyi resimlerinden biri kabul edilmesinin nedeni ise; yüz ifadesindeki belirsizlik, resmin anıtsallığı, kusursuz oran kullanması ve portrenin içindeki gizemlerdir. Paris’teki Louvre Müzesi‘nde sergilenen tablo,  Francesco del Giocondo’nun karısı Lisa Gherardini Portresi başlığı altında yer almaktadır, ancak tabloda resmedilen kadının kim olduğu hala tartışma konusudur.

1506 yılında, 15 yaşında öğrencisi olarak aldığı Kont Francesco Melzi,  hayatının geri kalanında onun en iyi öğrencisi ve hayat arkadaşı olmuştur.

1510-1519 yılları arasında, Fransa’nın, kuruluşu çok eskilere dayanan (1099 MS) Sion Tarikatı‘na üstatlık (Başkanlık) yaptığı bilinmektedir.

Kadavraları parçalayarak insan anatomisi üzerinde çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmaları, giderek daha çok zaman ayırdığı başlı başına bir ilgi alanı haline gelmiştir. İnsan organizmasına, çalışma prensiplerini merak ettiği mükemmel bir makine olarak yaklaşmıştır. Bir notunda “Sadece damarların nasıl çalıştığının işlevini anlayabilmek için, on tane ceset açmak zorunda kaldım.” diye yazmıştır. Anatomi çalışmaları sonucunda 779 anatomik çizim gerçekleştirmiştir. Ana rahmindeki bebeklerin resimlerini çizdiği dönemde, Papa’ya şikâyet edilmiş ve üç ceset açtığı anlaşılmıştır. Bu çalışmaları ile rahimdeki bebeğin hiç bilinmeyen bilimsel çalışmalarını başlatmıştır. Ancak Papa, Leonardo’nun kadavralar üzerinde çalışmasını yasaklamış ve Leonardo şehri terk etmek zorunda kalmıştır.

1516’da koruyucusu Giuliano de’ Medici’nin ölmesi üzerine Kral 1. Francis’ten Fransa’nın baş ressam, mühendis ve mimarı olmak üzere davet almıştır. Paris’in güneybatısında Amboise yakınlarında bulunan Kraliyet Sarayı’nın hemen yanında kendisi için hazırlanan bir konağa yerleşmiştir. Bu dönemde sağ koluna felç inen Leonardo’ya dostu Melzi yardımcı olmuştur. Salai ise Fransa’ya geldikten sonra onu terk etmiştir. Kral, büyük hayranlık duyduğu Leonardo’yu sık sık ziyaret etmiş ve onunla sohbet etmiştir.

Leonardo, 2 Mayıs 1519’da Amboise’daki evinde 67 yaşında ölmüştür. Son günlerini ‘‘Nasıl yaşamam gerektiğini anlamaya başladığımda nasıl ölmekte olduğumu gördüm.’’ sözüyle anlatmıştır. Kralın kollarında can verdiği rivayet edilse de 1 Mayıs günü kralın uzak bir yerde olduğu ve gün içinde yetişme olasılığının olmadığı bilinmektedir. Vasiyetinde mirasının esas bölümünü Melzi’ye bırakmıştır.

Leonardo, Amboise’daki Saint Florentin Kilisesi’nde toprağa verilmiştir.

Özel Yaşamı

Leonardo’nun fiziksel temastan hoşlanmadığı iddia edilir: “Üreme faaliyeti ve bununla bağlantılı olan her şey o kadar iğrençtir ki insanlar hoş yüzler ve duygusal eğilimler de olmasa kısa sürede yok olacaktır.” sözü daha sonra Freud tarafından analiz edilmiş ve Leonardo’nun frijit olduğuna hükmetmiştir.

Ancak 1476’da 17 yaşındaki Jacopo Saltarelli ile sodomist ilişki yaşadığı gerekçesiyle adı bilinmeyen biri tarafından suçlanmış, ancak hiç şahit bulunmaması ve babasının saygın konumuna da bağlı olarak 2 ay sonra dava düşmüştür. Bu olaydan sonra Leonardo ve arkadaşları; Floransa’daki sodomizmin bastırılmasına yönelik faaliyet gösteren “Gecenin Bekçileri” isimli örgüt tarafından bir süre takip edilmiştir.

Leonardo’nun çalışmalarından ve biyografisini yazan erken dönem yazarlardan anlaşıldığı üzere Leonardo dürüst ve ahlaki konularda duyarlı bir kişidir. Hayata duyduğu saygı onun en azından yaşamının bir evresinde vejetaryen olduğunu göstermektedir.

Bir Cevap Yazın