görsel Yeni Başlayanlar İçin Evde Kedi Bakımı

Kedi sahiplenmeye karar veren herkesin evde kedi bakımı konusunda bazı soruları vardır. Bu soruların en başında da; küçük misafirimizi eve getirmeden önce nerelere ihtiyacımız olduğu. İşte size bir kedinin en temel ihtiyaç listesi ve yapmanız gerekenler:

Kedilerin Genel Özellikleri

  • Evcil kediler mart ve haziranda olmak üzere yılda iki kez çiftleşirler. Gebelik süreleri 59 gündür ve 4-6 yavruları olur (Demirsoy 1992).
  • Temizliklerine özen gösterirler. Dilleri ile sık sık tüylerini yalarlar. Yaşadıkları yere bağlıdırlar (Demirsoy 1992).
  • Kediler; “Büyük Kediler”, “Çitalar” ve “Felis” olmak üzere 3’e ayrılırlar. Aslan, leopar, jaguar ve kaplanlar büyük kediler içerisinde yer alırken, küçük kedilerin ise otuzdan fazla çeşidi vardır. Dünyadaki bütün evcil kediler felis grubunda yer alır (Eroğlu, 2007, s. 6).
  • Diğer evcil hayvanların aksine, kediler kendi kendilerini evcilleştirmişlerdir (Özçetin, 2007, s. 6).
  • Kediler yalnız yaşarlar, sürü hayvanı değildirler. Doğada sadece üreme mevsiminde bir araya gelirler. Bu nedenlerden dolayı kedinin insanlarla yakınlaşması köpek ve diğer hayvanlardan çok daha sonra olmuştur (Özçetin, 2007, s. 6).

Kedilerin Beslenmesi

Kediler aslında yüksek proteinli ve az karbonhidratlı beslenmelidirler. Ayrıca kedileri kendi hallerine bırakırsanız az ve sık aralıklarla yemek yediklerini görürsünüz. Günde 15-20 öğün yemek yiyebilirler ve diyetlerinin enerji yoğunluğu ayarlandığında normal vücut ağırlıklarını devam ettirebilirler.

Kedilerde Su İhtiyacı

Küçük tüylü dostumuzun elbette ilk elzem ihtiyacı, sudur. Kedilerin yaşadıkları ortamda her zaman ulaşabilecekleri kaliteli su bulunmalıdır. Günlük harcadıkları enerji, yediği besinler, çevre şartları ve hayvanın yaşı ve türüne göre değişmekle birlikte; genellikle yedikleri kuru diyetin her bir gramı için yaklaşık 2 ml su içerler. Kedi; hamile veya emziriyorsa su ihtiyacı artar. Kediniz yavru ise, suyun çok soğuk olmaması gerekir. Ayrıca kedinize sunduğunuz su kabının plastik olmaması, sağlıklı ve her zaman temiz tutulması da önemlidir.

Kedilerde Mama İhtiyacı

Küçük tüylü dostumuzun ikinci elzem ihtiyacı, mamasıdır. Kediler; fabrikalarda hazırlanan hazır mamaların yanında evde hazırlanan yumurta, balık, karaciğer, pişirilmiş patates, makarna, peynir, pişirilmiş ya da ezilmiş sebze yemekleri de yiyebilirler.

Hazır mamalar konusunda kuru mamanın mı yoksa yaş mamanın mı daha sağlıklı olduğu sorusuna cevap arıyorsanız; paketlerin arkasında yazan besin değerleri tablosunu incelemelisiniz. Çünkü bu durum mamanın çeşidine ve marka tercihine göre değişmektedir. Ayrıca yaş mamaların daha pahalı olması da önemli bir husus. Maddi durumunuz sürekli yaş mama almaya izin vermiyorsa; kedinize yaş mamayı kuru mama ile karıştırarak vermenizi tavsiye ederim. Çünkü kediler yaş mamayı sade olarak yediklerinde bir daha kuru mamanın yüzüne bakmak istemiyorlar.

Bunun yanında kedinizin mama ihtiyacını, veterinerinizle konuşmayı da ihmal etmeyin. Çünkü kedinizin özel bir sağlık sorunu varsa ve buna göre beslenmesi gerekiyorsa bunu en iyi veterinerinizden öğrenebilirsiniz.

Kediler yaşamlarını sağlıklı bir şekilde sürdürebilmeleri için su, protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve mineralleri yeterli ve dengeli ölçüde almalıdırlar. Bunun için aldığınız hazır mamaları kontrol etmeniz veya evde hazırlıyorsanız yemeklerini buna göre hazırlamanız son derece önemlidir. Bunun için aşağıdaki değerleri az çok bilmekte fayda var:

Kedilerde Protein İhtiyacı 

Kedilerde günlük protein gereksinimi; kedinin yaşına, cinsine, kilosuna, büyüme şekline ve gebelik durumuna göre değişmekle birlikte genellikle her kilogram canlı ağırlık başına 6 g civarındadır (Sarı ve ark., 2008). Ya da diğer bir ölçümle, diyetlerindeki protein miktarı, yavru kediler için diyetinin % 28-29’u; yetişkin kediler için diyetinin % 21’i protein olmalıdır (Amstutz ve ark., 1998, s. 1623-1643).

Kedilerde Yağ İhtiyacı 

Kedilerin diyetlerinde hem bitkisel yağlar hem hayvansal yağlar bulunabilir. Ancak aldıkları yağın doymamış yağ oranının yüksek olması, trans yağ içermemesi ve daha çok hayvansal kaynaklı olması daha iyidir. Kedinizin diyetinde; doymuş ve trans yağ miktarının yüksek olması hem sindirim hem obezite hem de ileride deri lezyonları yaşamasına neden olabilir.

Kedilerde Karbonhidrat İhtiyacı

Kediler, düşük karbonhidratlı, yüksek proteinli gıdalar tüketmelidir. Bu şekilde beslendiklerinde kan glukoz düzeylerini koruyabilirler. Kediler sürekli ve fazla karbonhidrat ağırlıklı (kuru maddede % 40’dan fazla) beslenirlerse; diyare ve gaz oluşumu gibi sindirim bozuklukları meydana gelebilir (Gross ve ark., 2010).

Ayrıca kedilerin diyetlerinin lif içeriği de zengin olmalıdır. Lifler, gastrointestinal sistemin düzenli çalışması için gerekli olup obesite ile savaşmada da önemlidir.

Kedilerde Enerji İhtiyacı

Kedilerde günlük enerji gereksinimi; kedinin yaşına, cinsine, kilosuna, büyüme şekline ve gebelik durumuna göre değişmekle birlikte genellikle her kilogram canlı ağırlık başına 70 kcal’dir. Kedinin gebelik durumunda bu ihtiyaç artmaktadır.

Kedilerde Vitamin İhtiyacı

Kedilerde vitamin gereksinimi günlük olarak karşılanmalıdır. Örneğin karaciğer önemli bir vitamin A kaynağıdır ve kedilerin sağlıklı beslenmesi için (özellikle büyüme ve üreme dönemlerinde) elzemdir.

Bunun yanında uygun depolanmayan mamalarda vitamin kayıpları çok olmaktadır. Bunun olmaması için kedi mamalarının hava almayan, ağzı kapalı ve sağlıklı ambalajlarda/kaplarda muhafazası önemlidir.

Kedilerde Mineral İhtiyacı

Düzenli ve dengeli beslenen kedilerde mineral yetersizliğine rastlanmaz. Ancak sadece mineral yetersizliği değil, mineral fazlalığı da önemli bir sorundur. Örneğin magnezyum fazlalığı; amonyum-magnezyum fosfat taşlarının oluşumuna neden olur. Magnezyumun az olması ise; büyümede yavaşlamaya, iştahsızlığa, kaslarda zayıflığa yol açabilmektedir. Bu nedenle kedilerin yeterli ve dengeli beslenmesi önemlidir. Bunun yanında mineral yetersizliği veya fazlalığı yaşayıp yaşamadığını anlamak için 6 ayda bir veteriner muayenesinden geçirilebilir.

Yavru Kedilerin Beslenmesi

Yavru kediler, ilk dört hafta annelerini emmelidir. Doğumdan 2,5-4 hafta sonra ek gıdaya geçilmelidir. Ek gıdaya geçerken yavru kediler için satılan mamalardan alınmalı ve mama başlarda süt ile karıştırılmalıdır. Karışımdaki sıvı miktarı zamanla azaltılmalıdır. 6-8 hafta sonra ise kediler tamamen sütten kesilebilir.

Gebe Kedilerin Beslenmesi

Kediler genellikle 6-9 aylık iken cinsel olgunluğa erişirler. En ideal üreme ise 1-1,5 yaştan 7 yaşa kadarki dönemdir (Beitz ve ark. 2006). Gebelik döneminde normal zamanlardaki diyet yaklaşık olarak 1,5 katına çıkarılmalıdır (Odabaşıoğlu ve Ateş, 2000).

Mama ve Su Kapları

Mama ve su kaplarının mutlaka kolay temizlenebilen türde olması, özellikle de yaş mama tercih ediyorsanız çok önemli. Plastik kap kullanacaksanız plastiğin altındaki geri dönüşüm işaretinin içerisinde 3, 6 ve 7 rakamlarının yazmamasına, mümkünse 5 rakamının yazılığı olduğu plastik kapları tercih etmeye özen gösterin. Geri dönüşüm işareti içerisindeki sayılar plastiğin türünü belirtmekte olup 5 numara plastikler; soğuk ve sıcağa dayanıklı, besinle reaksiyona girmeyen ve sağlıklı bir plastiklerdir. Bunun yanında metal, seramik gibi malzemelerden yapılmış mama ve su kapları da sağlıklıdır. Cam kaplar ise sağlıklı, ancak kırılmaya ve yaralanmaya sebebiyet verebileceğinden kediler için pek uygun değildir.

Kedi Tuvaleti

Açık kedi tuvaletleri kolay temizlenebilir, ancak bu tuvaletlerin etrafa kum sıçrama problemi fazladır. Kapalı kedi tuvaletlerinde ise yoğun koku yaşanmaktadır. Bentonit olarak da tabir edilen topaklaşan kumlar organiktir, ancak kokuyu hapsetmezler. Silikon kumlar da koku yapar ancak silikonun kedinize verebileceği herhangi bir zararlara yönelik bildiğim bir araştırma bulunmamaktadır. bu kumlardan birinde karar kıldıktan sonra evinizde bulunan herhangi bir leğeni kedi tuvaleti yapabilirsiniz. Kumunu her seferinde kendisi yıkayan, katı atıkları haznesinde biriktiren ve kanalizasyona bağlanan kedi tuvaletleri ise her bütçeye hitap etmeyebilir.

Bir başka seçenek ise, klozet alıştırma setlerinden satın alarak, kedinizi adım adım evdeki klozeti kullanmaya alıştırmaktır. Bu setlerin başarı oranı % 45 civarında. Yine de, ömür boyu tuvalet temizlemekten kurtulabilmek için kesinlikle denemeye değer. Kedinizi alaturka tuvalete alıştırmak isterseniz de bir miktar kum ile başlayıp, kum miktarını yavaş yavaş azaltarak bunu başarmanız mümkün.

Bunun yanında bazı titiz kediler, havadar salonunuzdaki saksının dibini sulamayı tercih edebilir. Bu duruma alıştırmamak için kedi tuvaleti konusunda kesin karar verip kedinizi bir an önce alıştırmanız yararınıza olabilir.

Taşıma Kutusu

Seyahatlerde ve veterinere giderken olmazsa olmaz bir ihtiyaç. Kediyi karanlığa hapsetmeyecek kadar etrafı kapalı, pencereli bir kutu mükemmel olur. Bu kutunun hazır satılanlarını hepiniz görmüşsünüzdür. Ama satın almak bütçenize uymuyorsa kendinizde yapabilirsiniz. Bu arada bazı hava alanlarında kedinizin taşıma kabınının x-ray cihazından geçirilmesi istenmektedir. Bu durumda hayvanı korkutmamak ve kaçırmamak için seyahate çıkmadan önce mutlaka tasma takmanızı öneririm. Normal şartlarda bundan nefret etseler de, kendi güvenlikleri için bazen bu tip önlemlere mecbur kalabilirsiniz.

Kedi Tarağı

Kedi tarağı bir zorunluluk değildir. Ancak hem sizi hem de kedinizi daha rahat ettirir. Kabarık kürke sahip bir kedinin her gün ortalama 5 ila 10 dakika kadar bir süre taranması, mobilyalarınızda uçuşacak tüyleri azaltacağı gibi, günlük dökülecek tüyleri kedinizin yutmasını (dolayısıyla da karın ağrısı çekip uygun bulduğu yere kusmasını) engelleyecektir. Ayrıca, kürk bakımına özen gösterilen kediler, daha mutlu olurlar (İstisnalar kaideyi bozmaz).

Tırnak Makası

Zorunlu olmayan bir başka ihtiyacınız da tırnak makası. Pek çok veteriner hekim, kedinizin tırnaklarını sizin için memnuniyetle kesecektir. Ancak diğer taraftan sırf bu iş için hayvanı sürekli evden çıkarmak, taşıma kabına kapatmak ve tedirgin etmek istemeyebilirsiniz. Ayrıca tırnaklar sizin bu şekilde baş edebileceğinizden de çok daha hızlı uzar. Kediniz ile doğru iletişim kurabildiyseniz size veterinerden çok daha fazla güveneceği için, kedinizi kucağınıza alıp bu sorunu daha rahat halledebilirsiniz.

Kedinizin tırnaklarını keserken, tırnağın alt kısmında, patisi ile birleştiği yerdeki pembe bölgeye asla yaklaşmamalısınız. Bu bölge hem kedinizin canını yakar hem de çok kanar. Makası buraya yaklaştırmak tırnağı çok derin kesmek ve kedinizi yaralamak anlamına gelecektir. Bu nedenle ilk tırnak kesme işleminden önce mutlaka veterinerinizle konuşun ve daha sonra kendiniz büyük bir dikkatle bu işlemi gerçekleştirmeye özen gösterin. Ayrıca makas tipi tırnak makaslarının kullanımı, giyotin modeli tırnak makaslarına nazaran daha rahat ve daha risksizdir.

Oyuncak

Her kedinin en büyük keyfidir oyun oynamak. Hem meşgul olduğunuzda sizinle fazla uğraşmasını engeller hem de mutlu olmasını sağlar. Küçük toplar, yumaklar, kurmalı fareler kediler için olmazsa olmaz… Hatta bazen bir kurdele veya bir kalem bile onu saatlerce oyalayıp eğlendirebilir. Bazı dükkanlarda içlerine kedi nanesi (catnip) doldurulmuş oyuncaklar satılmaktadır. Kediler bu otun kokusuna gerçekten bayılırlar.

Tırmalama Tahtası

Zorunlu olmamakla beraber, hayatınızı çok kolaylaştıracak bir başka malzeme de tırmalama tahtasıdır. Genellikle kedinizin ön patilerini uzatarak rahatça tırnaklarını sürtebileceği boyda, hasır vb. ipler sarılı bu tahtaya kedinizi alıştırabilirseniz, evdeki halı, koltuk ve perdelerin o sivri pençeler tarafından dilim dilim edilmesine engel olabilirsiniz.

Kedinizi tırmalama tahtasına alıştırabilmek için patisinin altındaki yumuşak bölgeye hafifçe bastırarak tırnaklarını ortaya çıkardıktan sonra iplere sürtebilir veya tahtayı ona göstererek kendiniz tırmalayabilirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar:

  • Amstutz, H., Anderson, D. P., Armour, S. J., Jeffcott, L. B., Loew ve F., Wolf (1998). Nutrition: Small Animals (“The Merck Veterinary Manual” içinde), 8. Baskı (Editör: Aiello, S. E., Mays, A.), Philadelphia: USA.
  • Beitz, D. C, Bauer, J. E, Behnke, K. C, Dzanis, D. A. ve Fahey, G. C. (2006). Your Cat’s Nutritional Needs. A Science Based Guide for Pet Owners. National Academies Press.
  • Eroğlu, T. (2007). Türkiye’deki Bazı Kedi Irklarının Genetik Yapılarının Mikrosatellitlerle İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Biyokimya (Vet) Anabilim Dalı: Konya.
  • Gross, K. L., Yamka, R. M., Khoo, C., Friesen, K. G. ve Jewell, D. E. (2010). Principles of Small Animal Clinical Nutrition (“Small Animal Clinical Nutrition” kitabı içinde), 5. Baskı (Editör: Hand, M. S., Thatcher, C. D., Remillard, R. L., Roudebush, P., Novotny, B. J). Mark Morris Institute.
  • Odabaşıoğlu, F. ve Ateş, C. T. (2000). Van Kedisi. Selçuk Üniversitesi Basımevi: Konya.
  • Özçetin, S. T. (2007). Ankara Kedilerinde (Felis Catus Angorensis) Dış Yapı, Tüy, Büyüme, Gelişme ve Üreme Özellikleri Üzerine Araştırmalar. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Zootekni Anabilim Dalı: Ankara
  • Sarı, M., Çerçi, İ. H., Önol, A. G., Deniz, S., Azman, M. A. ve Bolat, D. (2008). Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları, Medipres: Malatya

Bir Cevap Yazın